TRƯỜNG THPT ĐẶNG THAI MAI - (Cấp 3 Thanh Chương 2)
60 năm – một chặng đường đủ dài để một ngôi trường từ thuở sơ khai trở thành mái nhà tri thức của bao thế hệ. Trường đổi thay, khang trang, bề thế. Thầy cô qua từng lớp người. Học trò nay đã ở khắp mọi miền. Thời gian phủ lên tất cả một lớp rêu mỏng của ký ức… Nhưng có một điều mà bất cứ ai từng học ở Trường Cấp 3 Thanh Chương 2 – THPT Đặng Thai Mai những năm 90 đều không thể quên: mùa hè của năm 1995.
Hễ ai đó nhắc đến “Hè 1995”, trong lòng chúng tôi lại như có luồng điện chạy qua: xúc động, tự hào, thương thầy cô, thương bè bạn, và thương chính tuổi trẻ của mình - thời mà trái tim luôn bốc lửa, đầy nghĩa tình và chẳng hề biết sợ gian khó.
Năm ấy, chúng tôi - học sinh hai niên khóa 1993-1996 và 1994 -1997 – vừa thi xong lớp 10. Đang mơ về những ngày hè ngủ nướng, đá bóng, tắm sông, thì nhà trường thông báo: Trường sẽ chuyển từ điểm cũ Thanh Mai về điểm mới Thanh Giang (nay là xã Bích Hào).
Một tin tưởng chừng “không thể nào” đã trở thành hiện thực. Vui có, lo có, hồi hộp có. Chúng tôi khi ấy còn quá trẻ để hiểu hết ý nghĩa của việc chuyển trường, nhưng đủ lớn để cảm nhận: đây là việc của tập thể – và tuổi trẻ chúng tôi được trao một trách nhiệm.
Điều kiện lúc đó thiếu thốn trăm bề. Không máy xúc, không xe tải, không kỹ thuật chuyên nghiệp. Thứ duy nhất trường có là:
Quyết tâm của thầy cô
Tinh thần lao động của hàng trăm học trò
Sự hỗ trợ hết lòng của bà con phụ huynh
Những ngày đầu hè, khi mặt trời còn chưa ló rạng, xóm làng đã vang tiếng gọi nhau:
- “Đi thôi bay, nắng lên là đuối đó!”
- “Mang cuốc với búa đi nghe!”
- “Nhanh kẻo lớp tê làm xong trước!”
Những đôi dép nhựa, những chiếc nón lá, những bi đông nước lạnh, nắm cơm muối lạc, những tiếng cười rộn ràng… Mọi thứ bắt đầu một cách dân dã, mộc mạc nhưng đầy khí thế.
Có đứa còn đùa:
- “Đi dựng trường vui hơn đi học!”
Câu nói ấy tưởng chừng bông đùa, vậy mà sau này nghe lại, ai cũng gật gù: đúng thật. Vì chưa bao giờ chúng tôi được sống một mùa hè đáng nhớ đến thế.
Công việc đầu tiên là tháo dỡ toàn bộ trường cũ ở Thanh Mai. Ai chưa từng khiêng gạch, chưa từng lên mái nhà tháo ngói, sẽ thấy đó là việc nặng nhọc. Nhưng với tuổi 16,17, mọi thứ đều trở thành trải nghiệm.
Nắng tháng 6 miền Trung thì ai cũng biết: gắt cháy da, bỏng cả mặt, nóng hầm hập như lửa. Vậy mà sân trường Thanh Mai hôm ấy chỉ toàn tiếng cười, tiếng hò reo, tiếng gọi nhau lao xao:
- “Chuyền ngói đây!”
- “Đỡ nhẹ tay nghe, rơi là bể đó!”
- “Đưa xe trâu vô gần chút!”
Từng viên ngói đỏ thẫm màu thời gian được chuyền từ tay người này sang tay người kia. Từng viên gạch, từng thanh gỗ đều được tháo xuống bằng sự cẩn trọng và khéo léo. Người trên mái chuyền xuống, người dưới đỡ lấy, xếp thành từng chồng thẳng thớm.
Rồi tất cả được chất lên xe bò, xe trâu – “đội vận tải hùng mạnh” nhất thời đó.
Âm thanh bánh xe gỗ lộc cộc trên đường làng, tiếng thở phì phò của trâu bò, tiếng trêu đùa của lũ học trò… tạo nên một bản hòa âm mùa hè đặc biệt mà không ai có thể quên.
Mồ hôi ướt sũng áo, đất bắn be bét, mặt đen nhẻm vì nắng… nhưng nụ cười thì lúc nào cũng sáng như nắng đầu hè.
Và đó mới chỉ là khởi đầu.
Khi những chuyến xe trâu bò đến Thanh Giang, chúng tôi đều đứng khựng lại. Trước mắt không phải bãi đất bằng phẳng, mà là một cánh đồng ruộng còn ngập nước, rộng bát ngát, gió thổi mang mùi bùn thơm ngai ngái.
Có đứa trố mắt:
- “Trời đất, ở chỗ ni mà dựng trường thiệt hả?”
Đứa khác cười:
- “Chắc xây tới mùa đông cũng chưa xong!”
Nhưng những tiếng cười ấy không phải nản lòng, mà là nét hồn nhiên của tuổi trẻ – vừa ngạc nhiên, vừa phấn khích, vừa liều lĩnh đến đáng yêu.
Không ai bảo ai, tất cả bắt tay vào việc.
Ngày lội ruộng, bùn lút gần đầu gối.
Ngày xúc xỉ để đắp nền.
Ngày san đất, vun đường để xe trâu đi khỏi lún.
Ngày kiếm tre từ các xóm kéo về làm hàng rào.
Ngày dựng cột, lợp mái, kê kèo.
Khó nhọc là thế, vậy mà lúc nào cũng rôm rả tiếng cười.
Trong vô số ngày hè ấy, có một buổi chiều mà cả đời chúng tôi không quên: chiều dựng lên gian nhà đầu tiên cho kịp ngày đẹp cùng thầy Bình.
Trời hôm ấy nghiêng dần về màu vàng sậm. Mặt trời đỏ rực treo cuối chân trời. Gió từ ruộng thổi vào mang theo hơi nước mát mẻ. Cả thầy và trò đều lấm lem bùn đất, tay trầy xước, áo ướt sũng, nhưng ai cũng hăng say.
Thầy Bình – người thầy tận tụy và gần gũi – chân lấm bùn, tay bám chắc cột, miệng liên tục nhắc:
- “Đứa ni giữ cho chắc!”
- “Bên tê nhích vô chút nữa!”
- “Rứa, được rồi đó!”
Có bạn trượt chân té cái “oạch”, bùn bắn lên tận mặt, cả đám phá lên cười như sấm. Thầy Bình cũng cười – nụ cười hiền khiến ai nấy ấm cả lòng.
Trời tối dần, đom đóm lập lòe, nhưng tinh thần thì sáng rỡ.
Và rồi - gian nhà đầu tiên đứng sừng sững giữa cánh đồng.
Không hoàn hảo.
Không to lớn.
Nhưng đẹp đến nghẹn ngào.
Đẹp vì đó là gian nhà được dựng bằng mồ hôi, sức lực, niềm tin và lòng yêu trường của cả một mùa hè.
Công việc kéo dài suốt ba tháng. Chúng tôi không nhớ hết đã chuyển bao nhiêu chuyến ngói, bao nhiêu xe gạch, bao nhiêu bó tre, bao nhiêu sọt xỉ. Chỉ nhớ rằng:
Ở đâu có việc, ở đó có tiếng cười
Ở đâu có thầy, ở đó có học trò xúm lại
Ở đâu có học trò, ở đó có tinh thần không bao giờ lùi bước
Giữa trưa nắng, không ai về nhà. Mỗi người mở gói cơm nắm, cơm đùm của mình. Chỉ có muối lạc, nhút mít, vài quả cà pháo, vậy mà ngon đến lạ thường.
Chúng tôi ngồi trên bờ ruộng, chân còn lấm bùn, vừa ăn vừa kể chuyện, vừa trêu nhau, tiếng cười vang cả cánh đồng.
Tuổi trẻ mà – dù cực vẫn vui, dù mệt vẫn thấy hạnh phúc.
Khi công việc tạm hoàn thành, thầy trò cùng đứng nhìn ngôi trường mới với 3 dãy nhà 14 phòng học + 1 dãy đang xây dở + gian nhà cấp gỗ là văn phòng hội đồng nhà trường. Không phải trường khang trang như bây giờ, nhưng đó là ngôi trường đẹp nhất trong ký ức chúng tôi.
Những viên gạch, viên ngói, thanh gỗ – từ Thanh Mai chuyển sang.
Nhưng linh hồn của trường – được tạo nên bằng:
Sức trẻ
Mồ hôi
Tình thầy trò
Tinh thần đoàn kết
Niềm tự hào của một thế hệ
Không ai nói gì, chỉ nhìn nhau bằng ánh mắt lấp lánh.
Và chúng tôi hiểu: mùa hè ấy đã trở thành một phần máu thịt của đời mình.
Nay – khi trường tròn 60 tuổi, nhìn dãy nhà cao tầng, phòng học khang trang, sân trường rộng rãi… lòng chúng tôi càng bồi hồi.
Thời gian trôi nhanh thật.
Người xưa nay kẻ còn, người mất.
Bạn bè tứ tán mỗi người một nơi.
Nhưng chỉ cần một câu:
- “Nhớ hè 1995 không?”
… là tất cả như ùa về nguyên vẹn: tiếng cười, mồ hôi, bùn đất, ánh mắt thầy cô, nhịp bước của xe trâu, bóng chiều trên cánh đồng.
Hè năm ấy, thầy, trò và phụ huynh đã sống một mùa hè không giống bất kỳ mùa hè nào khác.
Một mùa hè mà:
Mỗi viên gạch đều có dấu tay tuổi trẻ
Mỗi mét đường đều in dấu chân 16 -17
Mỗi gian nhà đều thấm mồ hôi của thầy và trò
Mỗi buổi trưa cơm nắm đều đậm nghĩa tình
Đó là mùa hè dựng trường – mùa hè đẹp nhất đời học trò.
Nếu được sống lại quãng thời gian đó lần nữa, chúng tôi chắc chắn vẫn muốn sống y nguyên:
Vẫn cái nắng cháy lửa miền Trung.
Vẫn những xe bò, xe trâu chậm rãi lăn bánh.
Vẫn những buổi chiều lấm lem mà rực rỡ.
Vẫn tiếng cười hồn nhiên giữa cánh đồng.
Vẫn cảm giác tự hào khi dựng xong một gian nhà mới.
Và vẫn một trái tim đầy nhiệt huyết như năm mình 16 tuổi.
Hè 1995 – một mùa hè không bao giờ phai.
Một mùa hè để nhớ suốt đời.
Một mùa hè mà mỗi lần nhắc đến, lòng bỗng thấy ấm lại và mắt cay cay…
Mùa hè dựng trường – mùa hè đẹp nhất của đời học trò chúng tôi
